علائم سوختن واشر سرسیلندر [10 نشانه مهم و روش تشخیص آن]

بالا رفتن آمپر آب، کم شدن مداوم مایع خنک کننده یا خروج دود سفید از اگزوز از نشانه هایی هستند که راننده را نگران خرابی موتور می کنند. یکی از احتمال هایی که در چنین شرایطی مطرح می شود، سوختن واشر سرسیلندر است. این خرابی اگر به موقع تشخیص داده نشود، به سرسیلندر، سیستم روغن کاری و بخش های دیگر موتور آسیب می رساند و هزینه تعمیر را افزایش می دهد. با این حال، هر بار جوش آوردن خودرو یا مشاهده دود سفید به معنی سوختن واشر نیست. خرابی ترموستات، نشتی رادیاتور، ایراد واتر پمپ و مشکلات دیگر سیستم خنک کننده نیز علائم مشابهی ایجاد می کنند. برای تشخیص درست، باید نشانه ها را در کنار یکدیگر بررسی کرد.

واشر سرسیلندر چیست و چه وظیفه ای دارد؟

واشر سرسیلندر قطعه ای آب بند است که بین بلوک سیلندر و سرسیلندر قرار می گیرد. این قطعه مانع نشت گازهای حاصل از احتراق می شود و مسیرهای عبور روغن موتور و مایع خنک کننده را از یکدیگر جدا نگه می دارد. هنگام کار موتور، محفظه احتراق زیر فشار و دمای زیادی است و واشر باید آب بندی خود را در همین شرایط حفظ کند تا فشار سیلندر کم نشود و مایعات موتور وارد مسیرهای اشتباه نشوند. اگر واشر آسیب ببیند، گازهای احتراق وارد سیستم خنک کننده می شوند، مایع خنک کننده به محفظه احتراق نشت می کند یا آب و روغن با یکدیگر مخلوط می شوند. واشر سوخته تنها خرابی جدی موتور نیست، شناخت مشکلات رایج موتور خودرو کمک می کند نشانه ها را از یکدیگر جدا کنید و هر خرابی را با نشانه های خودش بسنجید.

10 علامت مهم سوختن واشر سرسیلندر

در ادامه به 10 علامت سوختن واشر سرسیلندر اشاره کرده ایم.

1- بالا رفتن غیرعادی آمپر آب و جوش آوردن خودرو

بالا رفتن دمای موتور و جوش آوردن خودرو اولین نشانه ای است که در خرابی واشر سرسیلندر دیده می شود. وقتی آب بندی میان سیلندر و مدار خنک کننده از بین می رود، گازهای احتراق وارد مدار خنک کننده می شوند و گردش مایع را مختل می کنند. نتیجه این وضعیت بالا رفتن آمپر آب، روشن ماندن طولانی فن و بیرون زدن مایع خنک کننده از مخزن انبساط است. در خرابی واشر، بالا رفتن دما تکرار می شود و مایع خنک کننده بدون نشتی مشخص کم می شود. با نزدیک شدن آمپر به محدوده قرمز باید خودرو متوقف و موتور خاموش شود. ادامه کار موتور در دمای بالا، سرسیلندر را تاب می دهد و هزینه تعمیر را بالا می برد.

2- کم شدن آب رادیاتور بدون نشتی مشخص

کم شدن پی در پی مایع خنک کننده، بدون این که نشتی روی زمین یا روی قطعه های موتور دیده شود، نشانه نشت داخلی است. در خرابی واشر سرسیلندر، مایع از محل آسیب دیده عبور می کند و وارد محفظه احتراق یا مسیر روغن می شود و به همین دلیل سطح مایع در مخزن پایین می آید، در حالی که هیچ نشتی بیرونی وجود ندارد. پیش از نتیجه گیری درباره واشر، نشتی های پنهان باید بررسی شوند. نشتی از شلنگ های بخاری، واتر پمپ و درپوش مخزن ممکن است فقط در دمای کاری موتور اتفاق بیوفتد و پس از توقف اثری از آن باقی نماند. بررسی سطح مایع خنک کننده باید روی موتور سرد انجام شود. باز کردن درپوش رادیاتور یا مخزن در حالت داغ، به دلیل فشار و دمای بالای مایع، خطر سوختگی دارد.

3- خروج دود سفید غلیظ از اگزوز

دود سفید اگزوز دو منشا متفاوت دارد. در هوای سرد و در دقیقه های اول روشن شدن موتور، بخار سفید کم رنگی از اگزوز خارج می شود که از رطوبت داخل سیستم اگزوز است و نشانه خرابی نیست. دود مربوط به واشر سرسیلندر غلیظ و ماندگار است و پس از گرم شدن موتور نیز ادامه پیدا می کند. علت آن، ورود مایع خنک کننده به محفظه احتراق و سوختن آن است. بوی شیرین در دود خروجی و کم شدن سطح مایع خنک کننده احتمال این خرابی را بالا می برد. با این حال تشخیص قطعی با رنگ دود انجام نمی شود و نیازمند آزمایش است.

4- شیری یا کف آلود شدن روغن موتور

ورود آب یا مایع خنک کننده به مسیر روغن، رنگ و حالت روغن را تغییر می دهد. روغن در این وضعیت کدر و کرم رنگ می شود و حالت شیری پیدا می کند. چنین روغنی خاصیت روان کاری ندارد و کار کردن موتور با آن به یاتاقان ها و سطح های در تماس آسیب می زند. بررسی اصلی از روی گیج روغن انجام می شود. لایه کرم رنگ زیر درپوش روغن به تنهایی دلیل کافی نیست، چون در رانندگی های کوتاه و گرم نشدن کامل موتور، رطوبت داخل موتور نیز چنین لایه ای ایجاد می کند. نشانه قابل اعتماد، تغییر رنگ روغن روی گیج است که با بالا رفتن سطح روغن و کم شدن مایع خنک کننده همراه می شود. در این وضعیت موتور نباید روشن بماند.

5- مشاهده روغن در مخزن مایع خنک کننده

دیده شدن لایه روغنی روی مایع خنک کننده در مخزن انبساط، نشانه ورود روغن به مدار خنک کننده است. فشار روغن موتور از فشار مایع خنک کننده بیشتر است و هر گاه آب بندی میان دو مدار از بین برود، روغن به سمت مدار خنک کننده نشت می کند و روی سطح مایع جمع می شود. شایع ترین علت این وضعیت، خرابی واشر سرسیلندر است. در خودروهای دارای خنک کن روغن، خرابی این قطعه نیز نتیجه مشابهی دارد و از روی ظاهر مخزن نمی توان این دو خرابی را از یکدیگر جدا کرد.

6- ایجاد حباب در رادیاتور یا مخزن انبساط

وقتی واشر سرسیلندر میان محفظه احتراق و مدار خنک کننده نشتی پیدا می کند، گازهای احتراق با هر بار انفجار وارد مدار آب می شوند. این گازها در مخزن انبساط به شکل حباب دیده می شوند و فشار مدار را بالا می برند. سفت شدن زودهنگام شلنگ های رادیاتور، سرریز مایع خنک کننده و بالا رفتن آمپر آب نشانه هایی هستند که در کنار حباب معنا پیدا می کنند. دیدن چند حباب دلیل سوختن واشر نیست. پس از تعویض مایع خنک کننده یا باز شدن مدار، هوای باقی مانده در سیستم نیز مدتی حباب تولید می کند تا مدار کامل هواگیری شود.

7- کاهش قدرت موتور و شتاب ضعیف

واشر سرسیلندر فشار تراکم داخل سیلندر را نگه می دارد. بخشی از واشر که آسیب دیده است این فشار را نشت می دهد و احتراق در آن سیلندر کامل انجام نمی شود. نتیجه مستقیم این نشتی، افت توان موتور است. راننده این افت را در شتاب گیری، سربالایی و سبقت حس می کند. سخت روشن شدن موتور و لرزش در دور آرام نیز در این وضعیت دیده می شود و در آسیب شدیدتر، یک سیلندر از مدار کار خارج می شود. افت توان علت های دیگری نیز دارد. در مقاله علت کاهش قدرت موتور خودرو این علت ها جداگانه بررسی شده اند

8- بد استارت خوردن و لرزش موتور در حالت درجا

در خرابی واشر، مایع خنک کننده در زمان خاموش بودن موتور آرام آرام به داخل سیلندر نشت می کند. صبح روز بعد، همان سیلندر با مایع داخل آن استارت می خورد و موتور سخت روشن می شود. چند لحظه اول کارکرد نامنظم است تا سیلندر از مایع خالی شود. زمانی این نشانه مهم می شود که با کم شدن مایع خنک کننده و دود سفید مداوم دیده شود. لرزش و کارکرد نامنظم موتور در حالت درجا در ریپ زدن ماشین نیز دیده می شود و این دو خرابی در نگاه اول شبیه یکدیگرند.

9- افزایش فشار و سرریز شدن مایع خنک کننده

نشتی گاز احتراق به مدار خنک کننده، فشار مدار را از حد طراحی آن بالاتر می برد. درپوش مخزن برای تخلیه این فشار اضافی باز می شود و مایع خنک کننده سرریز می کند. راننده این وضعیت را با خیس شدن اطراف مخزن، پایین و بالا شدن غیرعادی سطح مایع و سفت شدن شلنگ ها در دقایق اول روشن شدن موتور می بیند. درپوش مخزن خراب فشار را زودتر از حد استاندارد رها می کند و هوای حبس شده در مدار و ایراد گردش مایع نیز سطح مایع را ناپایدار می کند. این موارد پیش از واشر بررسی می شوند، چون تعویض آن ها ساده و کم هزینه است.

10- روشن شدن چراغ چک و ثبت خطاهای موتور

چراغ چک زمانی روشن می شود که نشتی واشر کار یک سیلندر را مختل کند و واحد کنترل موتور احتراق ناقص ثبت نماید. این خطاها در دیاگ با کدهای احتراق ناقص سیلندرها دیده می شوند. کد خطا فقط محل اختلال را نشان می دهد و علت آن را مشخص نمی کند. احتراق ناقص از شمع و کوئل و انژکتور نیز ثبت می شود و هر سه از خرابی واشر شایع تر هستند و به همین دلیل کد دیاگ دلیل باز کردن موتور نیست. تعمیرکار کدها را در کنار علائم فیزیکی موتور می خواند و کم شدن مایع خنک کننده، نتیجه تست گازهای احتراق و فشار تراکم سیلندرها در کنار کد احتراق ناقص، مسیر تشخیص را کامل می کند و از تعویض بی دلیل قطعه ها جلوگیری می شود. احتراق ناقص همیشه از واشر نیست و علائم خرابی شمع خودرو نیز باید پیش از باز کردن موتور بررسی شود و همچنین اگر می خواهید بدانید چراغ چک برای چه خرابی های دیگری روشن می شود، مقاله علت روشن شدن چراغ چک ماشین را بخوانید.

چگونه سوختن واشر سرسیلندر را تشخیص دهیم؟

برای تشخیص دقیق، بهتر است چند بررسی مکمل انجام شود. انتخاب آزمایش به نشانه های خودرو و وضعیت موتور بستگی دارد.

بررسی سطح و وضعیت روغن و مایع خنک کننده

در حالت سرد، سطح مایع خنک کننده و روغن را بررسی کنید. کم شدن مداوم مایع، تغییر غیرعادی رنگ روغن یا وجود آلودگی روغنی در مخزن می تواند به پیدا کردن مسیر احتمالی نشتی کمک کند. این بررسی فقط مرحله اولیه است و محل خرابی را مشخص نمی کند. همچنین نباید برای بررسی سطح مایعات، درپوش مدار داغ را باز کرد.

تست گازهای احتراق در مایع خنک کننده

در این آزمایش از ابزار مخصوص برای بررسی وجود گازهای حاصل از احتراق در سیستم خنک کننده استفاده می شود. نتیجه مثبت نشانه ارتباط محفظه احتراق با مدار خنک کننده است، اما تفسیر آن باید با توجه به وضعیت موتور انجام شود.

تست کمپرس سیلندرها

در تست کمپرس، فشار ایجاد شده در هر سیلندر اندازه گیری و با مقادیر مورد انتظار و نتایج سیلندرهای دیگر مقایسه می شود. اختلاف قابل توجه فشار نشانه نشتی یا مشکل مکانیکی است. با این حال، طبیعی بودن کمپرس در این آزمایش همیشه تمام انواع خرابی واشر را رد نمی کند. فشار پایین سیلندر همیشه از واشر نیست. علائم خرابی رینگ پیستون نیز با افت کمپرس و دود همراه می شود و تست نشتی این دو را از یکدیگر جدا می کند.

تست نشتی سیلندر

در تست نشتی سیلندر، هوای فشرده وارد سیلندر می شود تا میزان نشت و مسیر احتمالی آن بررسی شود. مشاهده خروج هوا از مسیرهای غیرعادی یا بروز نشانه هایی در مدار خنک کننده می تواند به تشخیص کمک کند. در کنار این آزمایش ها، بررسی سیستم خنک کننده، ترموستات، فن، رادیاتور، واتر پمپ و درپوش مخزن نیز اهمیت دارد. هدف این است که علت اصلی مشکل مشخص شود، نه اینکه فقط یکی از نشانه ها برطرف شود.

چرا واشر سرسیلندر می سوزد؟

سوختن واشر سرسیلندر معمولا با افزایش دمای موتور یا اختلال در آب بندی آن ارتباط دارد. دلایل احتمالی عبارت اند از:

جوش آوردن موتور: افزایش بیش از حد دما به واشر و سطوح آب بندی آسیب می زند.

کمبود مایع خنک کننده: نشتی یا کاهش سطح مایع توان خنک کاری موتور را پایین می آورد.

خرابی ترموستات: اگر ترموستات به درستی عمل نکند، گردش مایع خنک کننده مختل می شود.

ایراد فن یا رادیاتور: خرابی فن، گرفتگی رادیاتور یا ضعف گردش مایع می تواند دمای موتور را بالا ببرد.

خرابی واتر پمپ: اختلال در گردش مایع خنک کننده باعث کاهش کارایی سیستم می شود.

نصب نادرست واشر: انتخاب قطعه نامناسب، رعایت نکردن ترتیب سفت کردن پیچ ها یا اعمال گشتاور نادرست ممکن است آب بندی را مختل کند.

تاب برداشتن سرسیلندر: گرمای بیش از حد یا آسیب قبلی می تواند سطح آب بندی را از حالت استاندارد خارج کند.

تشخیص علت اهمیت زیادی دارد. اگر فقط واشر تعویض شود اما مشکل اصلی سیستم خنک کننده برطرف نشود، خرابی ممکن است دوباره تکرار شود.

هنگام مشاهده علائم سوختن واشر سرسیلندر چه کار کنیم؟

اگر آمپر آب وارد محدوده خطر شده، بخار از محفظه موتور بیرون می آید یا هشدار دمای موتور نمایش داده می شود، در اولین محل امن توقف کنید و موتور را خاموش کنید. برای باز کردن درپوش رادیاتور یا مخزن تحت فشار عجله نکنید و اجازه دهید موتور کاملا سرد شود. اگر روغن و مایع خنک کننده به شکل غیرعادی با یکدیگر مخلوط شده اند، خودرو بد کار می کند یا علائم شدید خرابی دیده می شود، از ادامه رانندگی خودداری کنید و برای انتقال خودرو به تعمیرگاه از امداد استفاده کنید. در چنین شرایطی، اضافه کردن مایع و ادامه حرکت بدون مشخص شدن علت مشکل می تواند آسیب بیشتری به موتور وارد کند. همچنین از ریختن آب سرد روی موتور داغ یا دستکاری قطعات در حالت داغ خودداری کنید.

چگونه از سوختن واشر سرسیلندر جلوگیری کنیم؟

رعایت چند نکته در نگهداری خودرو به کاهش احتمال آسیب کمک می کند:

• سطح مایع خنک کننده را به صورت دوره ای و در حالت سرد بررسی کنید.
• نشتی رادیاتور، شلنگ ها و اتصالات را جدی بگیرید.
• در صورت مشاهده افزایش غیرعادی دما، علت را سریع بررسی کنید.
• از مایع خنک کننده مناسب و متناسب با توصیه سازنده خودرو استفاده کنید.
• سرویس دوره ای سیستم خنک کننده، فن، ترموستات و واتر پمپ را به تعویق نیندازید.
• در صورت انجام تعمیرات موتور، از واشر مناسب و روش صحیح نصب استفاده کنید.
• پس از تعمیر، علت اصلی خرابی قبلی را نیز برطرف کنید.

نگهداری منظم جای تشخیص تخصصی را نمی گیرد، اما کمک می کند مشکلات سیستم خنک کننده پیش از تبدیل شدن به خرابی های جدی تر شناسایی شوند.

جمع بندی

علائم سوختن واشر سرسیلندر می توانند به شکل افزایش دمای موتور، کم شدن مایع خنک کننده، دود سفید مداوم، تغییر رنگ روغن، حباب در مخزن انبساط یا کاهش قدرت موتور ظاهر شوند. با این حال، هیچ یک از این نشانه ها به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیست. اگر چند علامت همزمان مشاهده می کنید یا موتور بیش از حد گرم می شود، ادامه رانندگی را متوقف کنید و برای بررسی دقیق اقدام کنید. تشخیص به موقع علت خرابی و رفع مشکل سیستم خنک کننده می تواند از آسیب های بیشتر به موتور جلوگیری کند. تشخیص و تعمیر خرابی هایی مانند سوختن واشر سرسیلندر، مهارت اصلی تعمیرکار موتور است. در دوره آموزش مکانیک خودرو در اصفهان این مهارت ها به صورت عملی روی موتور واقعی آموزش داده می شود. اگر به حرفه اتومکانیک علاقمندید می توانید در آموزش برق خودرو در اصفهان نیز که همراه با ارائه مدرک فنی حرفه ای برگزار می شود شرکت نمایید.